De basis van elk spel: consent
Wat betekent consent?
Er is sprake van consent wanneer alle partijen die bij een seksuele handeling betrokken zijn toestemming geven om deel te nemen aan bepaalde handelingen of bepaalde soorten relaties. Voor veel mensen kan toestemming zo simpel zijn als vragen of het oké is om een partner op een bepaalde manier aan te raken, en dat alleen te doen als die persoon ‘ja’ zegt.
Luister naar dit artikel:
Toestemming is een belangrijk aspect van seksuele relaties, omdat het eraan bijdraagt dat iedereen gerespecteerd wordt en zich veilig voelt. In het Engels heet dat ‘consent’, oftewel ‘instemming’, ‘toestemming’ of ‘akkoord’.
Wat heeft wederzijdse instemming met BDSM te maken?
Omdat BDSM-spellen vaak tegen persoonlijke grenzen aan schuren en ongemakkelijk, pijnlijk of zelfs gevaarlijk kunnen zijn, krijgt consent binnen BDSM een belangrijke betekenis.
Meestal wordt toestemming verkregen via uitgebreide gesprekken voorafgaand aan een sessie, en tijdens de sessie in stand gehouden door een of meer safewords af te spreken. De onderhandelingen gebeuren meestal mondeling, maar kunnen ook in een soort contract op papier worden vastgelegd.
Toestemming kan op elk moment tijdens een BDSM-sessie of een relatie worden ingetrokken. Als alle betrokkenen het daarover, over de geplande activiteiten en over het tijdsbestek eens zijn en toestemming hebben gegeven, spreken we van wederzijdse instemming. Worden er handelingen verricht waarmee niet vrij en bewust is ingestemd, of wordt het intrekken van toestemming genegeerd, dan is er sprake van misbruik.
Als kader waarbinnen deze onderhandelingen plaatsvinden, worden vaak de veelbesproken principes SSC en RACK aangehaald. Het onderliggende principe van beide is de individuele keuzevrijheid van ieder mens, waar niemand aan mag tornen.
Geïnformeerde toestemming
Gaan we met het idee van consent nog een stap verder, dan gebruiken veel mensen in de BDSM-community de term geïnformeerde toestemming.
Geïnformeerd toestemming geven betekent dat alle partijen in staat zijn om toestemming te geven en zich vóór het geven daarvan bewust zijn van alle noodzakelijke feiten. Dat is vooral onmisbaar bij speelvormen die niet met instemming lijken te gebeuren, zoals gedwongen orgasmes of rapeplay.
Over het algemeen kan iemand geen geïnformeerde toestemming geven als hij of zij daar mentaal niet toe in staat is, onder invloed is van drugs of alcohol, niet volledig op de hoogte is van de risico’s die ermee gepaard gaan, als betrokkenen niet de waarheid hebben verteld over zichzelf of anderen, als er druk of dwang is uitgeoefend, en dergelijke.
Ook hier is strikt genomen sprake van misbruik als BDSM wordt beoefend zonder volledig geïnformeerde toestemming.
Metaconsent
Metaconsent zou je ongeveer kunnen vertalen als ‘overkoepelende toestemming’. Daarmee wordt de algemene toestemming voor bepaalde praktijken bedoeld: er wordt een kader vastgelegd waarbinnen gespeeld wordt, zonder elke praktijk afzonderlijk te bespreken. Zo kun je bijvoorbeeld afspreken dat er thuis op elk moment seksuele BDSM-handelingen mogen plaatsvinden. Een van de partijen krijgt daarmee dus de algemene toestemming om die handelingen ook zonder aankondiging uit te voeren.
Toch kan ook een algemene toestemming worden ingetrokken, en idealiter wordt die zelfs voortdurend vernieuwd, om zeker te weten dat de betrokkenen nog steeds hetzelfde willen.
CNC – Consensual Non Consent
Consensual non-consent betekent zoiets als ‘instemmende niet-instemming’ en is eerder een speelvorm dan een variant van consent. Daarmee wordt bedoeld dat een partij vooraf een uitgebreide toestemming krijgt en kan handelen alsof er geen toestemming is gegeven. Het gaat er dus om in te stemmen dat de grenzen van een partij ook weleens overschreden mogen worden. Vaak wordt die toestemming zelfs gegeven met de bedoeling dat ze onherroepelijk is.
CNC geldt als teken van extreem vertrouwen en wederzijds begrip en komt vooral voor in 24/7-relaties. Toch is CNC in BDSM-kringen uiterst omstreden, zo niet ronduit taboe, uit bezorgdheid over misbruik en over de veiligheid van de bottom. Er wordt ook aangevoerd dat een algemene toestemming door een gebrek aan informatie vaak wordt gegeven zonder precieze kennis van de geplande handelingen, en dat de gevolgen van zo’n toestemming niet goed in te schatten zijn.
In principe zou CNC sowieso alleen gegeven moeten worden als de betrokkenen elkaar extreem goed kennen en vertrouwen en dezelfde voorkeuren en afkeren hebben.
Dynamische consent
Dynamische consent is het tegenovergestelde van CNC of van een contractuele toestemming. Wederzijdse instemming wordt hier gezien als iets vloeiends dat op elk moment kan veranderen, in plaats van iets eenmaligs. Vooral onervaren bottoms krijgen zo de kans om van gedachten te veranderen als ze instemmen met activiteiten waarvan ze vooraf niet weten hoe ze zich erbij zullen voelen.
Een dynamisch model van toestemming is erop gericht dat zowel dominante als onderdanige mensen van hun interacties genieten. Het verkleint de kans dat een onderdanig persoon meegaat in een handeling die ongemakkelijk voelt, omdat hij of zij zich verplicht voelt of bang is de stemming van het moment te verpesten.
Doorlopende communicatie is de sleutel tot het dynamische toestemmingsmodel. Een deel van de toestemming kan verbaal zijn, een ander deel bestaat uit letten op de lichaamstaal van je partner, omdat veel mensen niet altijd bereid of in staat zijn om zich uit te spreken als ze van gedachten veranderen. Meestal geeft het lichaam wel signalen of een handeling, of het opvoeren ervan, ongemakkelijk of ongewenst is.
De juridische kant van consent
Zoals aan het begin gezegd, ligt in de wederzijdse instemming de grens met misbruik. Veel BDSM-praktijken zien er van buitenaf uit als een strafbaar feit. Zo zou vastbinden als vrijheidsberoving kunnen worden gezien, spanking als mishandeling en verbale vernedering als belediging. Dat is het vermelden waard, omdat er steeds weer aangiftes bij de politie worden gedaan die over BDSM-activiteiten gaan. Ook door slecht geïnformeerde, maar bezorgde derden.
Daarom denken veel mensen dat een schriftelijk contract waarin de wederzijdse instemming is vastgelegd hen beschermt bij een valse beschuldiging. In werkelijkheid hebben zogeheten slaven- of speelcontracten in principe alleen een symbolische en geen juridische werking. Toch kunnen ze als aanwijzing dienen, bijvoorbeeld om vast te stellen of er toestemming was die een lichamelijk letsel rechtvaardigde. Een andere mogelijkheid is om samen vrienden in vertrouwen te nemen. Dat is bij een valse beschuldiging geen garantie dat je vrijuit gaat, maar het kan wel helpen.
Ben je kinky, speel je altijd met consent en wil je dat laten zien? Wat dacht je van een hoodie, T-shirt, trui of tasje? In de Deviance-shop vind je een ruime keuze aan kleding voor elke dag met het motief ‘Consent’.
Vind je het leuk wat je ziet? Deze en nog veel meer dubbelzinnige designs op allerlei producten, van shirts en tops tot truien en hoodies, en van petten tot woonaccessoires, vind je in de Deviance-shop! #ExpressYourKink