Rollenspel: uit de sleur, het plezier in

Wat is rollenspel?

Rollenspel is al vanaf onze kindertijd een belangrijk onderdeel van onze sociale opvoeding. Door je in een ander te verplaatsen en hem of haar na te doen, groeit je empathie. Om die reden wordt ook in de psychotherapie vaak gebruikgemaakt van rollenspel. In principe kun je elke vorm van (toneel)spel waarbij je een bepaalde, meestal andere persoon speelt, een rollenspel noemen.

Hebben we het over rollenspel in een erotische of BDSM-context, dan gaat het er ook daar om dat je in een andere rol kruipt. Meestal samen met een partner die de tegenrol op zich neemt. Je leeft je in een bepaalde identiteit met de bijbehorende karaktertrekken in en ziet jezelf voor de duur van de sessie als die rol.

Welke soorten rollenspel zijn er in BDSM?

De variaties op rollenspel in BDSM, of in een seksuele context in het algemeen, zijn eindeloos. Bij sommige blijf je wel jezelf, maar laat je andere of alleen bepaalde karaktertrekken zien. Ook het in scène zetten van het typische BDSM-machtsverschil is in zekere zin een rollenspel. De ene kant neemt de onderdanige rol aan, de andere kant de dominante. Een ander voorbeeld van een rollenspel waarbij je je eigen identiteit behoudt, is ageplay. Hier verandert de rol door de leeftijd.

Daarnaast biedt rollenspel natuurlijk de spannende mogelijkheid om je eigen identiteit even af te leggen. Namelijk als je een andere, fictieve persoon speelt. Veel kinksters vinden het ook heerlijk om in een dier of een object te veranderen. Zij willen helemaal niet als mens spelen.

Wat is er zo aantrekkelijk aan?

Op die vraag heeft iedere rollenspeler waarschijnlijk een eigen, persoonlijk antwoord. Het kan erom gaan dat je via een andere rol vernedering ervaart. Bijvoorbeeld in combinatie met feminisering of sissy play. Of juist om een bepaalde behandeling te geven of te ondergaan, zoals bij klinische spelletjes. Petplayers genieten in de rol van (huis)dier of baasje van opvoeding, controle en een ander soort tederheid.

Veel rollenspellen hebben ook te maken met fantasieën, maatschappelijke taboes en de prikkel van het verbodene. Vaak gaat het om het naspelen van een macht- of statusverschil, een bepaalde relatie, wisselwerking, autoriteit of afhankelijkheid. Waarom zouden anders juist de typische verpleegster- en schoolmeisjesoutfits, nonnenkostuums, het rollenspel van secretaresse en baas of uniformen zo populair zijn? En dat zeker niet alleen onder BDSM’ers. Kostuums, accessoires en verkleedpartijen zijn al lang geliefd bij alle genders en seksualiteiten. Rollenspel hoeft niet, maar kan ook visueel in scène gezet en zo versterkt worden.

In een andere rol kunnen we dingen doen die in het echte leven en voor wie we werkelijk zijn ondenkbaar zouden zijn. Sommigen krijgen een kick van doen alsof ze elkaar niet kennen. Of van het in scène zetten van een gevaarlijke situatie, misschien zelfs van doen alsof er geen consent is. In zulke scenario’s kunnen we onze fantasieën helemaal vrij uitleven. Zolang alle betrokkenen ermee instemmen, is (bijna) alles toegestaan.

Waarom rollenspel veel dingen makkelijker maakt

Zoals gezegd geeft rollenspel ons de kans om in een andere huid te kruipen. Een tijdje zijn we niet meer onszelf, maar iemand of iets anders. Dat kan heel bevrijdend zijn. Iets beleven wat je in je eigen identiteit zo niet zou meemaken, is een geweldige, verrijkende en, seksueel gezien, opwindende ervaring.

Rollenspel kan ook samengaan met andere kinks en die zelfs versterken. Zo word je als Top in een bepaalde rol misschien sadistisch. Of als Bottom tijdens een bepaald rollenspel onderdanig en gehoorzaam. Voor sommigen is het zo makkelijker om bepaalde praktijken zonder schuldgevoel uit te voeren. Die horen immers bij de rol. Zodra je die rol weer aflegt, is er weer een zekere afstand. Juist bij publieke vernedering en vernederende spelletjes kan het fijn zijn om die veeleisende emoties aan een rol te koppelen.

Rollenspel is geen vrijbrief

Toch moet je niet vergeten dat we ook in een andere rol altijd verantwoordelijk blijven voor onszelf en onze partner(s). Een rollenspel is geen vrijbrief om ineens alles te doen en te laten wat bij de scène past. Het is belangrijk om vooraf te bespreken hoe jullie rollenspel er precies uit moet zien en welke wensen, mogelijkheden en grenzen er zijn.